Door: Dr. Alex Robber
Overgewicht vermindert de pijnklachten bij mensen met fibromyalgie en de ernst van de pijn; het vermindert ook de ernst van andere symptomen van het chronische pijnsyndroom. Studies hebben aangetoond dat mensen met overgewicht en fibromyalgie minder fysiek sterk en flexibel zijn, meer slaapproblemen hebben, meer angst en depressie ervaren en een lagere kwaliteit van leven hebben dan gezonde mensen met fibromyalgie.
Volgens Akiko, PhD, onderzoeker bij het Pain Management Center van de Universiteit van Utah in Salt Lake City, is er daarom een sterk verband tussen obesitas en pijn. “Onderzoek wijst uit dat obesitas bij vrijwel alle vormen van chronische pijn, waaronder fibromyalgie en artrose, de ernst van de symptomen en de pijngevoeligheid vergroot”, stelt ze.
Volgens haar geldt: hoe meer pijn mensen hebben, hoe zwaarder ze zijn. Een artikel uit 2015 over het verband tussen pijn en obesitas, gepubliceerd in Pain Management, toonde bijvoorbeeld aan dat mensen met overgewicht (body mass index [BMI] 25–25,9 kg/m²) 20% meer acute pijn hadden dan gezonde mensen, terwijl mensen met obesitas (BMI 30–34 kg/m²) of ernstig obesitas (BMI 35–39 kg/m²) respectievelijk 68% en 136% meer pijn hadden.
Heel veel pijn
Overbelaste gewrichten verklaren deels het verband tussen pijn en fibromyalgie, suggereert Akiko. “Hoe zwaarder je bent, hoe meer je gewrichten belast worden, vooral in de dunnere delen van je lichaam. Dit kan een negatieve invloed hebben op de hoeveelheid pijn”, legt ze uit.
Daarom onderzochten Akiko en haar collega’s in een onderzoek uit 2010, gepubliceerd in het Journal of Pain, de pijn en andere symptomen van fibromyalgie bij 215 personen met het syndroom. Ze ontdekten dat obese personen een verhoogde pijngevoeligheid hadden in vergelijking met personen met een lager gewicht, en dat deze gevoeligheid groter was in kleinere lichaamsgebieden. Bij personen met overgewicht werden vergelijkbare, maar minder ernstige effecten waargenomen.
“Bij de verzwakte ledematen wijst deze extra gevoeligheid ook op mechanische stress als oorzaak van de fibromyalgiepijn,” suggereert ze.
Ontstekingen die het lichaam belasten
Volgens Akiko zijn de cellen in vetweefsel chemisch actief en scheiden ze een hoeveelheid eiwitten en andere chemicaliën af die ontstekingen in het hele lichaam bevorderen.
“Onderzoekers beginnen obesitas in verband te brengen met een algemene, aanhoudende, laaggradige ontsteking,” beweert ze. “Hoewel fibromyalgie geen ontstekingsziekte is zoals reumatoïde artritis, speelt een verhoogde algemene ontsteking waarschijnlijk een rol bij toenemende pijn en gevoeligheid.”
Een mogelijke factor is het groeihormoon insuline-achtige groeifactor-1 (IGF-1), waarvan de concentratie afneemt naarmate de BMI toeneemt. Volgens Jan, PhD-onderzoeker bij de afdeling Reumatologie en Ontstekingsonderzoek aan de Universiteit van Göteborg in Zweden, lijkt IGF-1 echter de vermoeidheid die gepaard gaat met fibromyalgie te verminderen. Verpleegkundigen beschouwen vermoeidheid vaak als het op één na meest storende symptoom van het syndroom, na de pijn.
Jon en zijn collega’s onderzochten in 2013 in een onderzoek gepubliceerd in Arthritis Research & Therapy de bloedconcentraties van IGF-1 en andere interventies bij 48 personen met fibromyalgie die deelnamen aan een gecontroleerd trainingsprogramma. Ze ontdekten dat 15 weken lang twee keer per week 45 minuten wandelen de IGF-1-concentraties aanzienlijk verhoogde en vermoeidheid verminderde bij deelnemers met een normaal gewicht, overgewicht en obesitas, hoewel de effecten sneller optraden bij mensen met een lager gewicht.
“Het is niet bekend hoe lichaamsbeweging vermoeidheid vermindert, maar onze gegevens tonen aan dat IGF-1-activiteit hierbij een rol speelt”, aldus Jon. “In ons meest recente onderzoek was het effect van lichaamsbeweging het grootst bij slanke deelnemers, maar ook deelnemers met overgewicht en obesitas ondervonden na zes maanden voordelen.”
Gewichtsverlies verergert ook de symptomen van fibromyalgie. Daarom vergeleek een studie uit 2012, gepubliceerd in Clinical Rheumatology, mensen met fibromyalgie die hun BMI met ongeveer drie punten verlaagden – genoeg om bij de meesten van obesitas naar overgewicht te gaan – met hun controlegroep die hetzelfde gewicht behield. Bij de groep die afviel, namen de ontstekingsproteïnewaarden en vrijwel alle fibromyalgiesymptomen, waaronder pijn, depressie en slaap, aanzienlijk toe.
Obesitas versus pijn en slaap
Akiko en andere wetenschappers ontdekten dat obesitas bij fibromyalgie de slaapkwaliteit vermindert in vergelijking met mensen met het syndroom die een gezond gewicht hebben. “Deze slechtere slaap kan ook bijdragen aan het lijden”, suggereert ze. Het fysiologische mechanisme bij fibromyalgie dat pijn en slechte slaap met elkaar verbindt, lijkt in beide richtingen te werken.
Uit onderzoek dat in 2014 in The Clinical Journal of Sleep Medicine werd gepubliceerd, bleek echter dat pijn de slaapkwaliteit aanzienlijk verminderde bij 55 vrouwen met fibromyalgie, en dat een slechte slaapkwaliteit de pijn juist verergerde. “Slechte slaap vermindert ook het vermogen van mensen om met pijn om te gaan, waardoor het moeilijker wordt om zich op andere dingen te concentreren en aan lichaamsbeweging deel te nemen”, aldus Akiko. “Het is bemoedigend dat zowel lichaamsbeweging als gewichtsverlies kunnen leiden tot een vermindering van de ernst van de symptomen.” Blijf gezond!
